الحاد چیست و ملحد کیست؟

date_range ۲۶ شهریور ۱۳۹۸ access_time زمان مطالعه: سه دقیقه visibility بازدید: 1
الحاد چیست و ملحد کیست؟

الحاد چیست و ملحد کیست؟

الحمد لله والصلاة والسلام على رسول الله.
الحاد در لغت به معنای جور، ظلم، مایل‌شدن و انحراف‌یافتن آمده است. ابن سکیت گفته است: ملحد کسی است که از حق منحرف شده باشد و چیزی در آن وارد کرده باشد که از اصل آن نیست و ابن منظور اصل الحاد را انحراف و عدول از یک چیز دانسته است. [1] الحاد مصدر بوده و اسم فاعل آن «مُلْحِد» و جمع این اسم فاعل «مَلاحِدَة» است.

البته در اصطلاح جدید، الحاد معنایی خاص‌تر از استعمال لغوی خود یافته، و آن را مذهبی فکری و یا فلسفی دانسته‌اند که بر انکار خدای خالق هستی، متصرف و مدبر با علم و حکم تکیه دارد [2] و دانشنامه‌ی Britannica آن را تفکری مبتنی بر انکار باورهای متافیزیکی درباره‌ی خدا یا موجودات روحی می‌داند. [3] الحاد، معادل واژه‌ی «Atheism» قرار گرفته که اصالت یونانی دارد و در فارسی به «خداناباوری» ترجمه شده است.

اطلاق لغوی «الحاد» می‌تواند فریبنده باشد؛ در تاریخ اسلام افرادی چون ابوالحسین راوندی (298 ه‍ـ) و ابوحیان توحیدی (400 ه‍ـ) را ملحد نامیده‌اند و مرادشان «الحاد» به معنای «خداناباوری» نبوده، دکتر عجیری می‌نویسد: «آنان‌که در سیاق تاریخ غربی به الحاد متهم باشند، حقیقتاً منکر وجود خداوند بوده‌اند، بر خلاف سیاق عربی‌اسلامی که بسیاری از متهمین به الحاد را صاحبان منکرات بزرگ اعتقادی چون انکار نبوت یا اعتقاد به وحدت وجود و مانند این‌ها تشکیل می‌دهند» [4] و دکتر هیثم طلعت می‌گوید: «در تاریخ و جغرافیای امت اسلامی، یک ملحد هم پیدا نمی‌شود!» [5]
بنابراين آنچه آشکار می‌شود، این نکته است که چنین تفکری در تاریخ اسلام وجود نداشته و یا دست کم مانند سردردی زودگذر بر پیکره‌ی جامعه وارد شده و دوام و توانی با خود نداشته است، و فراتر از آن «در تاریخ انسانی جلوه‌ی بارز و آشکاری نداشته، نه مردمی بر آن جمع شده‌اند و نه مذهبی بوده که قوانین و دولت‌هایی از آن حمایت کنند.» [6]

جالب است بدانیم که بسیاری از ملحدین ایرانی، لباس Atheism (خداناباوری) را بر قامت خود زیبا دیده و لقب Atheist (خداناباور) را مفتخرانه حمل می‌کنند، اما اسم «ملحد» را برای خود نمی‌پسندند و از آن کراهت دارند! این در حالی است که ملحدین عرب از این تلقب ابایی نداشته و بعضی از دعوت‌گران آن‌ها در وب‌سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی لقب «ملحد» را برای خود انتخاب کرده‌اند!

والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
تهیه‌شده در: «رد شبهات ملحدین»

پی‌نوشت‌ها:
[1] لسان العرب، ابن منظور الإفریقي (711 ه‍ـ)، دار صادر، ج 3، صص 389-388
[2] کواشف زیوف، عبد الرحمن حبنكة الميداني (1425 ه‍ـ)، دار القلم، ص 433
[3] دانشنامه‌ی Britannica، مدخل Atheism
[4] ميليشيا الإلحاد، عبد الله العجيري، تكوين، ص 18
[5] کهنة الإلحاد الجدید، هيثم طلعت، ص 57
[6] کواشف زیوف، ص 435

expand_less
X
منوی اصلی
X