آیا عذاب خداوند منافاتی با رحمت او دارد؟

date_range ۰۸ مهر ۱۳۹۸ access_time زمان مطالعه: شش دقیقه visibility بازدید: 1
آیا عذاب خداوند منافاتی با رحمت او دارد؟

آیا عذاب خداوند منافاتی با رحمت او دارد؟

سؤال: چگونه حدیث پیامبر (صلی الله علیه وسلم) که فرموده‌اند «خداوند از این مادر نسبت به فرزندش، به بندگانش مهربان‌تر است» را بفهمیم؟ مادر مسلمان اگر فرزندش کافر باشد، باز نسبت به او رحم دارد، آیا خداوند هم نسبت به کافران رحم دارد؟ و آیا اینکه کفار را عذاب خواهد داد، با رحمت او منافاتی دارد؟

☑️ پاسخ: شکی نیست که خداوند بیشترین و وسیع‌ترین رحمت را دارد، و نسبت به بنده‌اش از مادر نسبت به فرزندش مهربان‌تر است، بلکه حتی نسبت به بنده‌اش از خود او هم مهربان‌تر می‌باشد! اما این مسئله هیچ منافاتی با عذاب‌دادن کافران ندارد، و باید گفت:

🔻اولاً. باید بین رحمت عام خداوند که برای دنیاست، و رحمت خاص خداوند که برای آخرت است، تفاوت گذاشت؛ خداوند متعال نسبت به تمام بندگانش در دنیا مهربان است، چه مؤمن باشند و چه کافر، چه مطیع باشند و چه عاصی، اگر رحمت خداوند نبود کسی نمی‌توانست نفس بکشد یا آبی نمی‌یافت تا بنوشد، و نه غذا و پوشیدنی داشت، و اگر مریض می‌شد ابداً سلامتی نمی‌یافت و می‌بینیم که عموم مردم در این رحمت شریک هستند. اما رحمت خاص خداوند که برای آخرت است، اختصاص به مؤمنان دارد و کافران در آن نصیبی ندارند، در نتیجه در آخرت رحمت خداوند شامل حال کافران نخواهد شد.

🔻ثانیاً. کسی که مادران را مهربان خلق کرده، قطعاً از آنان مهربان‌تر است! پس مقتضای عقل این است که خداوند از هر مخلوقِ مهربانی، مهربان‌تر باشد، زیرا اوست که رحمت را قرار داده و در حدیث بخاری (6000) و مسلم (2752) از ابی‌هریره (رضی الله عنه) آمده است که فرمود:
▫️«از پیامبر خدا (صلی الله علیه وسلم) شنیدم که می‌فرمود: خداوند رحمت را صد بخش کرده و نود و نه بخش آن را نزد خود نگه‌داشته و تنها یک بخش از آن را به زمین فرستاده است؛ پس این مهربانی که بین مخلوق است از همان یک بخش است، تا جایی که اسب از ترس آنکه به فرزندش آسیبی برسد، پای خود را بلند می‌کند!»

🔻ثالثاً. محال است که اسماء و صفات خداوند تعارضی با هم داشته باشند، این‌گونه نیست، بلکه تصدیق‌گر یک‌دیگر بوده و بعضی بر بعضی دیگر دلالت دارد. مقتضای رحمت خداوند آن است که رحم کند و مقتضای عدالت او آن است که دادگر باشد، پس اگر کسی بگوید: اگر خداوند ارحم‌الراحمین است پس باید به کافر در آخرت رحم کند، می‌گوییم: چنین چیزی با عدل الهی منافات خواهد داشت.
خداوند فرموده است:
▪️{أَمْ حَسِبَ الَّذِينَ اجْتَرَحُوا السَّيِّئَاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ سَوَاءً مَحْيَاهُمْ وَمَمَاتُهُمْ سَاءَ مَا يَحْكُمُونَ} [الجاثیة: 21]،
یعنی: « آیا کسانی که مرتکب گناهان و بدی‌ها می‌شوند، گمان می‌برند که ما آنان را همچون کسانی بشمار می‌آوریم که ایمان می‌آورند و کارهای پسندیده و خوب انجام می‌دهند، و حیات و ممات و دنیا و آخرتشان یکسان می‌باشد؟ چه بد قضاوت و داوری می‌کنند!».
و فرموده است:
▪️{أَمْ نَجْعَلُ الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ كَالْمُفْسِدِينَ فِي الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِينَ كَالْفُجَّارِ} [ص: 28]،
یعنی: « آیا کسانی را که ایمان می‌آورند و کارهای شایسته انجام می‌دهند، همچون تباهکاران بشمار آوریم؟ و یا این که پرهیزگاران را با بزهکاران برابر داریم؟».
و فرموده است:
▪️{أَفَنَجْعَلُ الْمُسْلِمِينَ كَالْمُجْرِمِينَ * مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ} [القلم: 36-35]،
یعنی: «آیا فرمانبرداران را همچون گناهکاران یکسان می‌شماریم؟! شما را چه شدە است؟! چگونه داوری می‌کنید؟!».

پس این از حکمت و عدل کامل خداوند است که بین ولی و دشمن خود فرق می‌گذارد و مطیعان را مانند عاصیان قرار نمی‌دهد، و آنکه تنها او را پرستیده را با مشرکان مساوی نمی‌سازد، و مساوی قراردادن تمام اینان مصداق ظلم است که با عدل و حکمت تعارض خواهد داشت، و حتی اگر مخلوقی بین دوست و دشمن خود فرقی نگذارد، مردم او را سفیه و جاهل و ظالم خواهند شمرد، چه رسد به خداوند؟!

پس خداوند «ارحم‌الراحمین» است که خلق کرده و روزی‌داده و نعمت‌های غیر قابل شمارش عطا کرده است، سپس پیامبران را روانه ساخت و کتاب‌هایی نازل کرده و به هدایت خود رهنمود ساخته، و بی‌گمان این بسیار بیشتر از مهربانی مادر نسبت به فرزندش است! پس وقتی که مؤمن مطیع باشد و کافر عصیان ورزد، طبق حکمت، علم، عدل و وعد و وعید او، ممتنع است بین آن دو مساوات برقرار کرد و خداوند به کافران ظلم نکرده، بلکه آنان خودشان به خود ظلم کرده و با کفرشان خود را از اینکه مستحق رحمت خداوند گردند، محروم کرده‌اند.

خداوند فرموده است:
▪️{قَالَ عَذَابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشَاءُ وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ فَسَأَكْتُبُهَا لِلَّذِينَ يَتَّقُونَ وَيُؤْتُونَ الزَّكَاةَ وَالَّذِينَ هُمْ بِآيَاتِنَا يُؤْمِنُونَ} [الأعراف: 156]،
یعنی: «گفت: عذاب خود را به هرکس که بخواهم می‌رسانم، و رحمت من هم همه‌چیز را در برگرفته (و در این سرای شامل کافر و مؤمن می‌گردد، امّا در آن سرای) آن را برای کسانی مقرّر خواهم داشت که پرهیزگاری کنند و زکات بدهند و به آیات ایمان بیاورند».

و فرموده:
▪️{إِنَّ رَحْمَتَ اللَّهِ قَرِيبٌ مِنَ الْمُحْسِنِينَ} [الأعراف: 56]،
یعنی: «بیگمان رحمت یزدان به نیکوکاران نزدیک است».

ابن جوزی می‌گوید: «از رحمت عام خداوند است که پیامبران را می‌فرستد و گنه‌کاران را مهلت می‌دهد؛ پس کافری که انکار ورزد، به عناد برخاسته و در نتیجه اهلیت و استحقاق رحمت را نخواهد داشت، اما رحمت خاص خداوند برای بندگان ایماندارش است.» (کشف المشکل، 1/94)

نتیجه‌گیری: رحمت خاص خداوند در آخرت برای دوستان موحد اوست، اما آنکه بر کفر و در حال عناد و استکبار از دنیا رفته باشد، از رحمت او بی‌نصیت خواهد شد و خداوند با عدل خود بر او حکم خواهد کرد و خداوند بە آنها ظلم نمی‌کند بلکه خودشان به نفس خود ظلم می‌کنند، والله أعلم.

🔖نویسنده: الإسلام سؤال و جواب
📝ترجمه با اندکی اختصار: «رد شبهات ملحدین»

expand_less
X
منوی اصلی
X