فضیلت مسواک زدن در اسلام و تأکید به آن

date_range ۳۰ فروردین ۱۳۹۸ access_time زمان مطالعه: چهار دقیقه visibility بازدید: 14
فضیلت مسواک زدن در اسلام و تأکید به آن


پاکیزگی و نظافت در دین اسلام اهمیت ویژه‌ای دارد و در آیات و احادیث زیادی به طهارت ظاهر و باطن امر شده است.

خداوند متعال در قرآن می‌فرماید: «إِنَّ اَللّٰهَ يُحِبُّ اَلتَّوّٰابِينَ وَ يُحِبُّ اَلْمُتَطَهِّرِين» [1]، یعنی: «بی‌گمان خداوند توبه‌کاران و پاکیزگان را دوست دارد.»

پیامبراکرم (صلی الله علیه و سلم) می‌فرماید: «الطهور شطر الإیمان» [2]، یعنی: «پاکیزگی نصف ایمان است.»

و این پاکیزگی در حدیث مذکور تنها در پاکیزگی بدنی و حسی محصور نمی‌باشد بلکه امر به وضوء برای نماز و غسل کردن به مناسبت‌های مختلف نیز این اهمیت را بیشتر جلوه می‌دهد.

از جمله پاکیزگی‌هایی که در اسلام به آن توصیه و تأکید ویژه‌ای شده است، امر به سِواک زدن بوده که نتیجه‌اش پاکی دهان و دندان و بهداشت و خوشبویی آن است.

پيامبراکرم (صلی الله علیه و سلم) بسيار به بهداشت دهان و دندان اهميت می‌دادند و در همه حال خاصتاً هروقت وارد منزل می‌شدند یا هنگام نماز و یا، بعد از تغيير دهان ناشی از خوردن چيزی و هنگام برخاستن از خواب، مسواک می‌زدند. [3] [4]

پیامبراکرم (صلی الله علیه وسلم) فرمودند: «ﻟﻮﻻ ﺃﻥ ﺃﺷﻖ ﻋﻠﻰ ﺃﻣﺘﻲ ﻷﻣﺮﺗﻬﻢ ﺑﺎﻟﺴﻮاﻙ مع ﻛﻞ صلاة» [5] یعنی: «اگر بر امتم سخت و مشقت آور نمی‌شد، دستور می‌دادم تا هنگام هر نماز سواک (مسواک) بزنند.» و در حدیثی دیگر «عند کل وضوء» [6]، یعنی: «هنگام هر وضو گرفتن.»

سیدنا رسول الله (صلی الله علیه و سلم) فرمودند:«اﻟﺴﻮاﻙ ﻣﻄﻬﺮﺓ ﻟﻠﻔﻢ ﻣﺮﺿﺎﺓ ﻟﻠﺮﺏ» [7]، یعنی: «مسواک کردن باعث پاکی دهان و خوشنودی پروردگار می‌شود.»

حذیفه (رضی الله عنه) روایت می‌کند که: «ﺃﻥ ﺭﺳﻮﻝ اﻟﻠﻪ ﺻﻠﻰ اﻟﻠﻪ ﻋﻠﻴﻪ ﻭﺳﻠﻢ ﻛﺎﻥ ﺇﺫا ﻗﺎﻡ ﻣﻦ اﻟﻠﻴﻞ ﻳﺸﻮﺹ ﻓﺎﻩ ﺑﺎﻟﺴﻮاﻙ» [8]، یعنی: «رسول الله (صلی الله علیه وسلم) هر گاه شب از خواب بر می‌خواست سواک می‌زد.»

سواک در اسلام از سنت‌های مؤکده است و حتی برخی از علماء نظیر امام داود ظاهری (رحمه الله) قائل به وجوب آن هستند!

امام شوکانی (رحمه الله) می‌گوید: «و هو من السنن المؤکدة» [9]،یعنی: «و (سواک) از سنت‌های مؤکده است.» و شرط هم نیست که حتماً آن سواک برگرفته از درخت اراک باشد، بلکه هر نوع مسواکی را شامل می‌شود چرا که مقصود فعل آن است که موجب پاکیزگی و رضایت خدا است، نه خود سواک چنان‌چه صاحب فقه السنة[10] می‌گوید: «و إن کانت السنة تحصل بکل ما یزیل صفرة الأسنان و ینظف الفم کالفرشة ونحوها»، یعنی: «اگرچه اصل عمل سنت به هر چیزی که زردی و چرک دندان را از بین ببرد، حاصل می‌شود مانند مسواک و امثال آن.» و امام ابن عبدالبر(رحمه الله) در “التمهید”، و امام نووی(رحمه الله) در “شرح صحیح مسلم” نیز همین را بیان نموده‌اند. [11] غیر از اینکه استفاده از چوب اراک بخاطر خصوصیت و نیز تعبدی بودن آن نیکوتر است.

بنابراین خداوند متعال را بخاطر نعمت و پاکیزگی اسلام شکر کرده و این سنت زیبای اسلامی را باری دیگر به مسلمین عزیز متذکر می‌شویم.

📚پی‌نوشت‌ها:

[1] بقره: 222
[2] صحیح مسلم، ج1، ص203 ح223.
[3] ر.ک: صحيح مسلم، ج 1، ص 220 ح 253.
[4] ر.ک: الإقناع فی حل ألفاظ أبی شجاع للشربينی، ج 1، ص 35.
[5] صحیح البخاری، ج2، ص4 ح887؛ صحیح مسلم، ج1، ص220 ح252.
[6] صحیح البخاری، ج3، ص31.
[7] صحیح البخاری، ج3، ص31؛ سنن الکبری للنسائی، ج1، ص75 ح4؛ سنن ابن ماجه، ج1، ص106 ح285.
[8] صحیح البخاری، ج1، ص58 ح245؛ صحیح مسلم، ج1، ص220 ح255.
[9] نیل الأوطار – الشوکانی، ج1، ص134.
[10] فقه السنة – سید سابق، باب سنن الوضوء، ج1، ص45.
[11] ر.ک: التمهيد لابن عبدالبر، ج11، ص213؛ شرح النووی علی مسلم، ج3، ص143.

expand_less
X
منوی اصلی
X