اشتباه قرآن درمورد چشیدن مرگ توسط همه موجودات!

date_range ۰۲ اردیبهشت ۱۳۹۸ access_time زمان مطالعه: پنج دقیقه visibility بازدید: 14
اشتباه قرآن درمورد چشیدن مرگ توسط همه موجودات!

برخی از معاندین سبک عقل اعتراض کرده‌اند که آیه‌ی {كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْت‏} [آل عمران:185] نمی‌تواند صحیح باشد، چون آیه گفته است «هر جانداری می‌میرد»، حال آن‌که برخی از جانداران طبق منابع علمی نامیرا هستند!

پاسخ: الحمدلله
اولاً باتوجه به سیاق آیه معلوم می‌شود که این آیه در خصوص مکلفین است نه عموم جانداران اعم از حیوانات و…، از این رو امام فخر رازی (رحمه الله) بعد از طرح شبهه، در جواب می‌نویسد: «منظور از آیه مکلفین حاضر در دارالتکلیف (دنیا) است.»


دلیل آن نیز واضح است؛ خداوند متعال در ادامه آیه مذکور فرموده است: {… وَ إِنَّما تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيامَةِ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَ أُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فازَ وَ مَا الْحَياةُ الدُّنْيا إِلاَّ مَتاعُ الْغُرُورِ}، یعنی: «… و همانا روز رستاخيز پاداشهايتان به طور كامل به شما داده می شود. پس هر كه را از آتش به دور دارند و در بهشت درآورند قطعاً كامياب شده است؛ و زندگی دنيا جز مايه فريب نيست.»


همان‌طور که ملاحظه می‌شود، آیه در خصوص انسان‌هاست و مرتبط با دنیا می‌باشد! و جالب این‌که همین آیه در دو جای دیگر از قرآن آمده است و در هر دو حالت نیز در ارتباط با انسان‌ها (و جنیان مکلف) بوده، نه عموم جانداران، همانطور که آمده است:
{كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُون‏} [انبیاء:35]، یعنی: «هر نفسى چشنده مرگ است، و شما را از راه آزمايش به بد و نيك خواهيم آزمود، و به سوى ما بازگردانيده می شويد.»
{كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ ثُمَّ إِلَيْنا تُرْجَعُون} [عنکبوت:57]، یعنی: «هر نفسى چشنده مرگ است، آنگاه به سوى ما بازگردانيده خواهيد شد.»

ثانیاً فرضاً ظاهر این آیه جمیع جانداران اعم از انسان و حیوانات و نباتات را شامل شود، باز هم به سه دلیل زیر اشکالی وارد نخواهد شد:

لفظ «کل» که در آیه آمده در کلام عرب، اهل لغت آن را به معنای «کثیر» نیز ذکر کرده‌اند و می‌گویند: «وقد يستعمل بمعنى الكثير»، یعنی: «و گاهی به معنی کثیر (=زیاد) بکار برده می‌شود.» [2]


بنابراین اگر آیه، مرگ را به مفهومی که معترض بدان قائل است شامل همه‌ی جانداران بداند، این عمومیت در لفظ “کل” به معنای کثرت خواهد بود و لذا کثیری از جانداران مرگ را می‌چشند و برخی از جانداران می‌توانند چنین نباشند!

لفظ «موت» گاهی به خوابی که خفیف و سبک نیز باشد گفته می‌شود بنابراین جانداران یا نباتاتی هم که به خواب زمستانی یا در هر بازه زمانی به خواب روند نیز اطلاق می‌شود؛

چنان‌چه راغب اصفهانی (رحمه الله) در رابطه با مرگی که بر حسب نوع زندگی متفاوت بوده می‌نویسد: «خواب، مرگ سبک است و مرگ نیز خواب سنگینی است به همین دلیل خداوند متعال این دو را “توفی” نامیده است و فرموده: {وَ هُوَ الَّذي يَتَوَفَّاكُمْ بِاللَّيْل‏} [انعام: 60]، یعنی: “و اوست كسى كه شبانگاه، روح شما را [به هنگام خواب‏] مى‌گيرد.”

و نیز فرموده: {اللَّهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حينَ مَوْتِها وَ الَّتي‏ لَمْ تَمُتْ في‏ مَنامِها} [زمر: 42]، یعنی: “خدا روح مردم را هنگام مرگشان به تمامى بازمی ستاند، و [نيز] روحى را كه در [موقع‏] خوابش نمرده است [قبض می‏كند]”» [3]

در منابع علمی جاندارانی که به آنها اسم نامیرا اطلاق شده است به علت طول عمر بسیار فراوان نسبت به سایر جانداران است اما هرگز برای آنها عمر جاودان درنظر گرفته نشده است و به عنوان جانداران ابدی از آنها نام برده نشده است.

همچنین این موجودات در معرض شکارشدن، بیماری و دیگر آسیب های طبیعی قرار دارند و ممکن است بر اثر عوامل مختلف بمیرند و هرگز نمی توان گفت که آنها جاودانه اند!

در آیه مورد نظر که می فرماید هر نفسی طعم مرگ را می چشد، مدت زمانِ معینی برای زمان مرگ تعیین نشده است. همچنین طبق یافته های دانشمندان، خورشید روزی سوختش تمام میشود و زمین نیز نابود می شود و حیات بر روی زمین برچیده می شود.

پس تمام موجودات با هر اندازه طول عمر بالاخره روزی خواهند مرد. قرآن نیز به این موضوع اشاره می کند و می فرماید: “هر آنکه بر آن(زمین) است فانی و نابود شدنی است” [الرحمن:26]


این نشان می دهد آیه مذکور درمورد مرگ همه موجودات هیچگونه تناقضی با واقعیت موجود ندارد.

نتیجه‌گیری: اعتراض اسلام‌ستیز ناشی از عدم آگاهی او به مفردات و معانی و سیاق آیه بوده است و مردودبودن اشکالی که مطرح کرده، با دلایلی که از آیه و اهل لغت ذکر شد، برای اهل انصاف روشن و آشکار است.

والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
تهیه‌شده در: «رد شبهات ملحدین»

پی‌نوشت‌ها:
[1] التفسير الكبير – فخرالدین الرازی، ج9، ص452.
[2] المصباح المنیر – الفيومی، ج2، ص538.
[3] المفردات فی غريب القرآن – الراغب الاصفهانی، ص781.

expand_less
X
منوی اصلی
X