سلسله پاسخ به شبهات قرآنی؛ ابراهیم جواب سلام ملائکه را گفت یا نگفت؟! «قسمت بیست و سوم»

date_range ۲۷ خرداد ۱۳۹۹ access_time زمان مطالعه: یازده دقیقه visibility بازدید: 5
سلسله پاسخ به شبهات قرآنی؛ ابراهیم جواب سلام ملائکه را گفت یا نگفت؟! «قسمت بیست و سوم»

سلسله پاسخ به شبهات قرآنی؛ ابراهیم جواب سلام ملائکه را گفت یا نگفت؟! «قسمت بیست و سوم»

بسم الله الرّحمن الرّحیم
الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على خاتم الأنبياء والمرسلين، المبعوث رحمة للعالمين، محمد وعلى آله وصحبه أجمعين.
أما بعد: السلام علیکم و رحمة الله و برکاته

🔘شبهه: ابراهیم جواب سلام ملائکه را گفت یا نگفت؟

🔺ملحدین می‌گویند: «ابراهیم در سوره‌های هود و الذاریات، جواب سلام ملائکه را گفته است؛ اما در سورهٔ الحجر، جواب سلام ملائکه را نگفته است. این فراموشی نشان از تناقض در قرآن دارد.»

▪️{وَلَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهيمَ بِالْبُشْرى‏ قالُوا سَلاماً قالَ‏ سَلامٌ‏ فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْلٍ حَنيذٍ} [هود، ۶۹]
▫️«به‌تحقيق، رسولان ما براى ابراهيم مژده آوردند. گفتند: سلام. گفت: سلام. و لحظه‏‌اى بعد گوساله‏‌اى بريان حاضر آورد.»

▪️{إذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ‏ سَلامٌ‏ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ} [الذاریات، ۲۵]
▫️«آن‌گاه كه نزد او آمدند و گفتند: سلام. گفت: سلام، شما مردمى ناشناخته‌‏ايد.»

▪️{إذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ إِنَّا مِنْكُمْ وَجِلُونَ} [الحجر، ۵۲]
▫️«آن‌گاه كه بر او داخل شدند و گفتند: سلام. ابراهيم گفت: از شما مى‌‏ترسيم.»

🔸🔸🔸🔸🔸
🔺ملحدین مدعی هستند که دلیل نیاوردن کلمهٔ «سلام»، فراموشی است!

🔹گام نخست: رد شبهه با ذکر دو مثال ساده:

🔘{بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِیمِ ۱۝} {ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِیمِ ۳۝}

فاصلهٔ این دو آیه با هم، به اندازهٔ یک آیه است.

{بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِیمِ ۱۝ ٱلۡحَمۡدُ لِلَّهِ رَبِّ ٱلۡعَـٰلَمِینَ ۲۝ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِیمِ ۳۝}
[الفاتحة]

◽️آیا می‌توان گفت: «در آیهٔ ۳، بسم الله فراموش شده است»؟!


🔘{بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَـٰنِ ٱلرَّحِیمِ} {ٱلرَّحۡمَـٰنِ ۱۝} [الرحمن]

◽️ آیا می‌توان گفت: «در آیهٔ ۱، بسم الله … الرّحیم فراموش شده است»؟!
✅ «خیر. زیرا فاصله‌ای بین بسم الله الرّحمن الرّحیم و آیهٔ اول وجود ندارد.»

⬅️ پس به هیچ عنوان، دلیل نیاوردن «سلام»، فراموشی نیست.
🔸🔸🔸🔸🔸
🔹گام دوم: رد شبهه با شرح داستان مهمانان ابراهیم علیه‌السّلام:

در داستان مهمانان ابراهیم علیه‌السلام، به پیامبر دیگری به‌ نام لوط علیه‌السلام اشاره می‌شود. ملائکه بعد از ملاقات ابراهیم علیه‌السلام، لوط علیه‌السلام را ملاقات کردند. سؤال اینجاست که آیا این «سلام»، مابین آن‌ها – ملائکه و لوط علیه‌السلام – نیز رد و بدل شد؟
✅ خیر.

وَلَقَدْ جَاءَتْ رُسُلُنَا إِبْرَاهِيمَ بِالْبُشْرَى قَالُوا سَلَامًا قَالَ سَلَامٌ فَمَا لَبِثَ أَنْ جَاءَ بِعِجْلٍ حَنِيذٍ ﴿۶۹﴾ فَلَمَّا رَأَى أَيْدِيَهُمْ لَا تَصِلُ إِلَيْهِ نَكِرَهُمْ وَأَوْجَسَ مِنْهُمْ خِيفَةً قَالُوا لَا تَخَفْ إِنَّا أُرْسِلْنَا إِلَى قَوْمِ لُوطٍ ﴿۷۰﴾وَامْرَأَتُهُ قَائِمَةٌ فَضَحِكَتْ فَبَشَّرْنَاهَا بِإِسْحَاقَ وَمِنْ وَرَاءِ إِسْحَاقَ يَعْقُوبَ ﴿۷۱﴾قَالَتْ يَا وَيْلَتَى أَأَلِدُ وَأَنَا عَجُوزٌ وَهَذَا بَعْلِي شَيْخًا إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عَجِيبٌ ﴿۷۲﴾ قَالُوا أَتَعْجَبِينَ مِنْ أَمْرِ اللَّهِ رَحْمَتُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ عَلَيْكُمْ أَهْلَ الْبَيْتِ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ ﴿۷۳﴾ فَلَمَّا ذَهَبَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ الرَّوْعُ وَجَاءَتْهُ الْبُشْرَى يُجَادِلُنَا فِي قَوْمِ لُوطٍ ﴿۷۴﴾ إِنَّ إِبْرَاهِيمَ لَحَلِيمٌ أَوَّاهٌ مُنِيبٌ ﴿۷۵﴾ يَا إِبْرَاهِيمُ أَعْرِضْ عَنْ هَذَا إِنَّهُ قَدْ جَاءَ أَمْرُ رَبِّكَ وَإِنَّهُمْ آتِيهِمْ عَذَابٌ غَيْرُ مَرْدُودٍ ﴿۷۶﴾ وَلَمَّا جَاءَتْ رُسُلُنَا لُوطًا سِيءَ بِهِمْ وَضَاقَ بِهِمْ ذَرْعًا وَقَالَ هَذَا يَوْمٌ عَصِيبٌ ﴿۷۷﴾

🔸در آیهٔ ۶۹، کلمهٔ «سلام» وجود دارد. در آیهٔ ۷۷، کلمهٔ «سلام» وجود ندارد.

ملائکهٔ نزد ابراهیم علیه‌السلام، همان ملائکهٔ نزد لوط علیه‌السلام هستند. هر دو داستان بلافاصله بعد از هم آمده‌اند. در یکی، کلمهٔ «سلام» وجود دارد و در دیگری، نه؛ پس این هم به فراموشی ربطی ندارد.

🔹گام سوم: رد شبهه با بیانِ ترتیب نزول:

▫️{و لَقَدْ جاءَتْ رُسُلُنا إِبْراهيمَ بِالْبُشْرى‏ قالُوا سَلاماً قالَ‏ سَلامٌ‏ فَما لَبِثَ أَنْ جاءَ بِعِجْلٍ حَنيذٍ} [هود، ۶۹]
🔅ترتیب نزول: ۵۲؛ مکه.

▫️{إذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ‏ سَلامٌ‏ قَوْمٌ مُنْكَرُونَ} [الذاریات، ۲۵]
🔅ترتیب نزول: ۶۷؛ مکه.

▫️{إذْ دَخَلُوا عَلَيْهِ فَقالُوا سَلاماً قالَ إِنَّا مِنْكُمْ وَجِلُونَ} [الحجر، ۵۲]
🔅ترتیب نزول: ۵۴؛ مکه.

🔸 هر سه سوره – هود و الحجر و الذاریات – در مکه مکرمه نازل شده‌اند. فاصلهٔ ترتیب نزول سوره‌های هود و الحجر، یک سوره است؛ پس نمی‌تواند فراموشی در کلام به جود آمده باشد.

🔹گام چهارم: رد شبهه با بیان رخدادهای زمانی:

🔸فاصلهٔ «سلام» ملائکه تا ترس ابراهیم علیه‌السلام با توجه به سورهٔ هود:

۱: سلام ملائکه
۲: جواب سلام توسط ابراهیم علیه‌السلام
۳: درنگ چند لحظه‌ای
۴: رفتن ابراهیم علیه‌السلام به سوی خانواده‌اش برای تدارک غذا
۵: ابراهیم علیه‌السلام دید که مهمانان غذا نمی‌خورند.
۶: ابراهیم علیه‌السلام آن‌ها را قومی ناشناس دانست.
۷: ترس ابراهیم علیه‌السلام از عدم تناول غذا توسط ملائکه

🔸فاصلهٔ سلام ملائکه تا ترس ابراهیم علیه‌السلام با توجه به سورهٔ الحجر:

۱: سلام ملائکه
۲: ترس ابراهیم علیه‌السلام از ملائکه

🔸 فاصلهٔ سلام ملائکه تا ترس ابراهیم علیه‌السلام با توجه به سوره الذاریات:

۱: سلام ملائکه
۲: جواب سلام توسط ابراهیم علیه‌السلام
۳: اشاره به قومی ناشناس توسط ابراهیم علیه‌السلام
۴: رفتن ابراهیم علیه‌السلام به سوی خانواده‌اش برای تدارک غذا
۵: کباب نمودن یک گوساله چاق برای مهمانان
۶: گذاشتن کباب جلوی ملائکه
۷: سوال ابراهیم علیه‌السلام از ملائکه مبنی بر اینکه چرا غذا تناول نمی‌کنید؟
۸: ترس ابراهیم علیه‌السلام از عدم تناول غذا توسط ملائکه

🔸 جمع سه سوره:

۱: سلام ملائکه (هود؛ حجر؛ ذاریات)
۲: جواب سلام توسط ابراهیم علیه‌السلام (هود؛ ذاریات)
۳: درنگ چند لحظه‌ای (هود)
۴: اشاره به قومی ناشناس توسط ابراهیم علیه‌السلام (ذاریات)
۵: رفتن ابراهیم علیه‌السلام به سوی خانواده‌اش برای تدارک غذا (هود و ذاریات)
۶: کباب نمودن یک گوساله چاق برای مهمانان (ذاریات)
۷: گذاشتن کباب جلوی ملائکه (ذاریات)
۸: ابراهیم علیه‌السلام دید که مهمانان غذا نمی‌خورند. (هود)
۹: سؤال ابراهیم علیه‌السلام از ملائکه مبنی بر اینکه چرا غذا تناول نمی‌کنید؟(ذاریات)
۱۰: یقین از ناشناس بودن آن‌ها به سبب عدم‌ تناول غذا. (هود)
۱۱: ترس ابراهیم علیه‌السلام از عدم تناول غذا توسط ملائکه (هود؛ حجر؛ ذاریات)

🔸همان‌ طور که مشاهده می‌کنید، رخدادهای ۱و ۱۱ در هر سه سوره مشترک هستند. علاوه بر این، در رخداد ۲ و ۵ نیز، سوره‌های هود و ذاریات مشترک هستند. بقیهٔ رخدادها در سه سوره غیر مشترک و کامل‌کنندهٔ هم هستند. با توجه به تناسبِ معانی و مفاهیم، کلمات و جملات خاصی در سوره‌های مورد نظر آمده است؛ یعنی اینکه، در سوره الحجر نیاز نیست که بسیاری از بند‌ها تکرار شود و فقط اشاره به کلمه «وَجِلُونَ» و بزرگ‌نمایی آن کافی است.

🔹نتیجه:

اولاً: در سوره الحجر، علاوه بر حذف کلمهٔ «سلام»، چندین قسمت دیگر – بند ۲ تا ۱۰ – از ماجرا حذف شده است؛ پس بحث فراموشی کلمهٔ «سلام» نیست و بحث اختصار و توجه ویژه به کلمهٔ «وَجِلُونَ» است که در ادامه توضیح خواهم داد.

دوماً: قرار نیست تمام جزئیات یک آیه در آیات دیگر هم تکرار شود. گاهی با اشاره به یک یا چند کلمه، می‌توان کُل موضوع را انتقال داد. خلاصه‌گوئی یکی از بزرگترین معجزات بلاغی قرآن است که با کمترین کلام، بیشترین مفاهیم را انتقال داده است. مثال: کلمهٔ {الرَّحمٰنِ ۱۝} که خود یک آیه است.

سوماً: نشان‌دادن مهم‌ترین ابعاد یک موضوع و چیدمان کلمات با توجه به مفاهیم و ایجاد هماهنگی در معنا، یکی دیگر از معجزه‌های فصاحت و بلاغت در قرآن است؛ مثال: در آیهٔ ۶۹ هود و آیهٔ ۲۵ الذاریات، جواب سلام که نشانهٔ سلامت و آرامش و صلح است، آورده شده است.

▫️ آیهٔ ۶۹ هود:
بشارت؛ سلام ملائکه؛ سلام ابراهیم علیه‌السلام؛ پذیرایی با کباب گوساله.
💎 هماهنگی در معنا و کلمات.

▫️ آیهٔ ۲۵ الذاریات:
سلام ملائکه؛ سلام ابراهیم علیه‌السلام برای قومی ناشناس.
💎 هماهنگی در معنا و کلمات.

🔸 اما جالب اینجاست که الله متعال در آیهٔ ۵۲ الحجر، وقتی کلمهٔ «وَجِلُونَ» – نشانهٔ ترس – را می‌آورد، دیگر کلمهٔ «سلام» – نشانهٔ آرامش و سلامتی و صلح – را نمی‌آورد تا هماهنگی مفهوم و معانی به هم نریزد.
این موضوع در کل قرآن مجید وجود دارد. سورهٔ «التوبة» که بدون «بسم الله الرّحمن الرّحیم» است؛ دلیل آن، برائت از مشرکین پیمان‌شکن است که هیچ هماهنگی معنایی با شروع «بسم الله الرّحمن الرّحیم» ندارد.

▪️{بَراءَةٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى الَّذينَ عاهَدْتُمْ مِنَ الْمُشْرِكينَ ۱۝}
▫️«اين اعلام بيزارى الله [متعال] و رسول اوست به مشركانى كه شما مسلمين با آنان عهد بسته‏‌ايد (و آنان عهد شكستند).»

والسلام علیکم ورحمة الله وبرکاته
محمّد عزیز فتحی؛ ۲۲شوال۱۴۴۱ هجری-قمری؛ ۲۵خرداد۱۳۹۹ هجری-شمسی؛ سنندج

تهیه شده در: «رد شبهات ملحدین»

✾•┈┈••✦❀✦••┈┈•✾

expand_less
X
منوی اصلی
X