زمانی که حکومت در دست الحاد بیفتد…

date_range ۱۳ مرداد ۱۳۹۹ access_time زمان مطالعه: چهار دقیقه visibility بازدید: 16
زمانی که حکومت در دست الحاد بیفتد…

✍️زمانی که حکومت در دست #الحاد بیفتد…

🔻مصطفی کمال آتاتورک هنگامی که با دسیسه‌های فراوان در ترکیه سر کار آمد، نه‌تنها به‌یک‌باره اسلام را کنار گذاشت؛ بلکه بر ضد آن کوشش‌های چشمگیری کرد. [۱]

🔻 حذف اسلام و خلافت و مظاهر به‌جامانده از دین و سنت‌های اسلامی در دستورکار قرار گرفت. خلافت را الغا و سلطان عبدالحمید را به سوئیس تبعید کرد و در صدد جای‌گزینی تفکر #سکولاریسم بود. [۲]

🔻 آتاتورک به هیچ دینی اعتقاد نداشت و مذهب را عامل تحجر می‌دانست، وی به‌شدت تحت‌تأثیر #اومانیسم و #پوزیتویسم بود و جز به محسوسات قابل‌مشاهده به چیز دیگری باور نداشت. [۳]

🔻 آتاتورک قرآن را بر سر علما می‌کوبید. دادگاه شرعی را تعطیل کرد. وزارت اوقاف توسط وی ریشه‌کن شد. حذف کامل اسلام در برنامه‌های آموزشی و لغو کلیهٔ دروس اسلامی در دانشکدهٔ حقوق و زدودن تاریخ اسلام از کتاب‌های دینی و مدارس و ممنوعیت آموزش دینی در خانقاه و تکیه، اعدام جمع کثیری از علما و طلاب دینی و واگذاری نظارت بر مدارس دینی به ادارهٔ تعلیم عمومی، از دیگر اقدامات وی بود.
آتاتورک عضویت در جماعت اسلامی و طریقت را جرم تلقی می‌کرد. «سازمان مشیخه الاسلام» را تعطیل و سازمان دیانت را جایگزین آن کرد. تبلیغ اسلام در میان مردم و پوشش اسلامی و پوشیدن لباس ملا و عالم در خیابان و کلاه فینه منع شد. نیز در سال ۱۹۲۴ قانون «منع حجاب» در مراکز دولتی صادر شد. [۴]

🔻ورود موسیقی کلاسیک غربی به ترکیه و تأسیس مدارس مختلط و پذیرش تقویم میلادی و کنارگذاشتن تقویم هجری‌قمری و تعطیلی یک‌شنبه به‌جای جمعه، ترک سلام‌وعلیک‌گفتن انجام شدند. خواندن قرآن به زبان عربی ممنوع شد و فقط ترجمهٔ ترکی آن در دستورکار قرار گرفت و اذان ترکی نیز به‌جای اذان عربی اجبار شد. [۵]

🔻 تغییر خط از سوی وی، مسبب نابودی یک‌میلیون جلد کتاب در کتابخانه‌های ترکیه شد. این اقدام، تبعات شدید اقتصادی را برای مردم ترکیه به دنبال داشت. وی حتی نام شهرها را تغییر داد و «حقوق غربی» را به‌جای «حقوق دینی» قرار داد. [6]

🔻در ادامه هم ارتباطش را با کشورهای اسلامی قطع کرد. به دنبال فراگیرشدن فقر در کشورش، اعمال وحشیانهٔ او مورد اعتراض قرار گرفت، سپس او به سرکوب معترضین به‌پاخاست و باز موج سرکوب و اعدام و خون‌ریزی بالا گرفت.

«لیبرالیسم بیمار ترکیه» در نخستین آزمون‌های خود با شکست جدی روبرو شد و نظامیان #لائیک با ادعای حفاظت از اصول کمالیسم در سال ۱۹۶۰ با کودتای دیگری، دولت مندرس را منحل و نخست وزیر را اعدام کردند. این امر نشان داد که نظامیان لائیک راهی طولانی برای دستیابی به #دموکراسی در پیش دارند. [۷]

🔻پیتر .ال. برگر در تحلیل شخصیت آتاتورک می‌گوید: «آتاتورک قطعا یک فرد ضد اسلامی یا به‌طور کلی ضد دینی بود که خواستار متمدن‌کردن ترکیه بود. در نگاه او تمدن برابر بود با فرهنگ سکولار اروپا. الگوی سیاسی او الگوی یک زندگی فرانسوی بود که به نوعی از تمامی نمادها و رفتارهای دینی پیراسته بود.» [8]

هدف آتاتورک، مدرن‌کردن مردم بود، بدین دلیل مخالفان را به سکوت وادار می‌کرد؛ اما به‌نظر می‌رسد آتاتورک مفهوم و تصور روشنی از مدرن‌شدن، غربی‌شدن و متمدن‌شدن نداشت. او هیچ گاه برای این پرسش: «آیا غربی‌شدن به‌معنای متمدن‌شدن و پیشرفت می باشد؟» پاسخی نداشت. [۹]

🗞محقق: دانش پشابادی

📚منابع:
[۱] روزشمار تاریخ معاصر ایران، حسن فراهانی، ج۲، ص۳۷۸و۳۷۹.
[۲] تاریخ امپراتوری عثمانی و ترکیه جدید، استانفورد جی شاو و ازل کورال شاو، ص۶۳۳؛ گراهام فولر، ص۱۴.
[۳] سلسله‌های اسلامی جدید راهنمای گاه‌شماری و تبارشناسی، ادموندکلیفورد باسورث، ص۴۶۴؛ حاضر العالم الاسلام، امیر شکیب ارسلان، ج۳، ص۳۵۲؛ دنیای اسلام و تهاجم فرهنگی غرب، محمد مهدی آصفی، ص۵۱تا۵۴.
[۴] دولت عثمانی از اقتدار تا انحلال، اسماعیل احمد یاقی، ص۱۹۳و۱۹۴.
[۵] جریان‌های فکری و فرهنگی در امپراتوری عثمانی، سید کاظم روحانی، ص۱۰۳؛ سرزمین‌های اسلام، غلام‌رضا زواره، ص۱۶۶؛ تاریخ اجتماعی ایران، مرتضی راوندی، ج۳، ص۶۴۸.
[6] Feroz ahmad “Politics and Islam in Modern Turkey” ;p.33.
[۷] نظره عامه عن حیاه، بدیع‌الزمان سعید نورسی، ص۴۰و۴۱.
[8] Peter l. Berger; “Secularization Falsified” ,a Monthly Journal of Religion and Public Life; p.12.
[۹] تقابل اسلام‌گرایی و لائیسم، مازیار آقازاده، ص۱۷۴؛ جمهوری سرگردان، ص۸۷و۸۸ و همچنین بنگرید به: گفتمان‌های تمدن اسلامی در ترکیه معاصر، رسول نوروزی‌فیروز، ص۴۳تا۵۳.

expand_less
X
منوی اصلی
X